صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۹۴٬۲۲۷ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

سردر ساختمان مجلس شورای ملی

جنبش مشروطه، جنبش مشروطه‌خواهی یا جنبش مشروطیت مجموعه کوشش‌ها و رویدادهایی در نظر و عمل است که برای محدود شدن اختیارات پادشاه در نظام سلطنتی ایران و نهادینه‌سازی حقوق اساسی مانند آزادی فردی، عدالت قضایی و حاکمیت قانون آغاز شد و به دگرگونی نظام سیاسی ایران قاجاری از پادشاهی مطلقه به پادشاهی مشروطه منجر گردید. این جنبش از سال ۱۲۸۴ خورشیدی با وقوع اعتراضات منتهی به انقلاب مشروطه آغاز شد و می‌توان شکست استبداد صغیر و پایان حکومت محمدعلی شاه در مرداد ۱۲۸۸ را (به سبب پایان حکمرانی آخرین پادشاه ایران در نظام حکومتی پادشاهی مطلقه) زمان پایان آن دانست. در سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه برخی ایرانیان به‌واسطهٔ تحصیل یا تجارت در اروپا و عثمانی، با مظاهر پیشرفت در غرب آشنا شدند و تلاش کردند به نحوی حاکمان ایران را پذیرا به اصلاحات و مردم ایران را دگرگون و بیدار نمایند. نخستین جرقهٔ این جنبش در سطح سیاسی در ۲۱ آذر ۱۲۸۴ زده شد که علاءالدوله، حاکم تهران، چند تن از تاجران خوشنام تهران را به خاطر افزایش قیمت قند، فلک کرد. در پی این جرقه، سلسله‌ای از اعتراض‌ها و بست‌نشینی‌ها به رهبری دو مجتهد سرشناس تهران، سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی شکل گرفت. مجموعه اعتراضات و دنباله آن، نظیر مهاجرت روحانیان به قم و بست‌نشینی اصناف در باغ سفارت بریتانیا در تهران به نام انقلاب مشروطه نامیده می‌شود. دستاورد این انقلاب، امضای فرمان مشروطیت به دست شاه وقت ایران، مظفرالدین شاه، تشکیل مجلس شورای ملی و تدوین قانون اساسی مشروطه بود. پیروزی انقلاب مشروطه، فضای آزادی ایجاد کرد که در آن روزنامه‌نگاران، واعظان مشروطه‌خواه، احزاب و انجمن‌ها نقدهای تندی به سنت‌های قدیمی، اصحاب قدرت و محمدعلی شاه — شاه جدید که با درگذشت پدرش به مقام شاهی رسیده بود — وارد می‌کردند.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… توافق‌نامه باتن‌وود سال ۱۷۹۲ زیر یک چنار آمریکایی انجام شد و به بنیان‌گذاری بورس نیویورک انجامید؟ (در تصویر)
… ونوس هوله فلس، قدیمی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از هنر فیگوراتیو، پیکره‌ای زنانه است که حدود ۴۰٬۰۰۰ سال پیش از عاج ماموت تراشیده شده؟
… در سامانه تصویر مرکاتور، گرینلند هم‌اندازهٔ آفریقا به نظر می‌رسد، در حالی که در واقعیت، مساحت آفریقا ۱۴ برابر بزرگ‌تر است؟
… قدیمی‌ترین قانون اساسی ملی که هنوز اجرا می‌شود، قانون اساسی سان مارینو نوشتهٔ سال ۱۶۰۰ میلادی است؟
… ویلیام صوری، وقایع‌نگار برجستهٔ قرون وسطی، برای نگارش وقایع و تاریخ دولت‌های صلیبی در شمال شامات، از حافظهٔ قوی استفانی کورتنی بهره برده و به آن تکیه کرده است؟
… کهنه‌تر شدن بیشتر شراب‌ها به افزایش کیفیت آن‌ها منجر نمی‌شود و پس از چند سال دچار افت برگشت‌ناپذیر کیفیت می‌شوند؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۱۰ مهر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۹۴٬۲۲۷ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

تیلکایو

در مراکش، فاطمه‌الزهرا المنصوری به‌عنوان نخستین نخست‌وزیر زن این کشور منصوب شد.
گونهٔ جدیدی از گربه‌سانان به نام تیلکایو (در تصویر) رسماً شناسایی شد.
در مراسم جوایز امی ساعات پربیننده، خلیج بیوه جایزهٔ بهترین سریال کمدی و پیت جایزهٔ بهترین سریال درام را برنده شد.
در ترکیه، صدها نفر در جریان سرکوب ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و اعتراضات پس از آن بازداشت شدند.
آتش‌سوزی یک کشتی مسافربری در نزدیکی کورون، پالاوان در فیلیپین، دست‌کم ۷۷ نفر را به کام مرگ کشاند.

یادبودها

امروز: جمعه، ۲ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی برابر ۱۰ مهر ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۹ ربیع‌الثانی ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

روز جهانی نفی‌خشونت، در هندوستان: روز گاندی جایانتی، در گینه: روز استقلال

رویدادها

۱۳۶۰ - برگزاری سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران و پیروزی سید علی خامنه‌ای در آن
۱۸۳۵ - در پی اعلام استقلال استان تجاس از مکزیک نبردی مسلحانه میان جمهوری تگزاس و مکزیک درگرفت که به انقلاب تگزاس یا جنگ استقلال تگزاس شهرت یافت.
۱۹۲۸ - خوزه ماریا اسکریوا، کشیش کاتولیک اسپانیایی، سازمان محافظه‌کار کاتولیک اپوس دئی را بنیان‌گذاشت.
۱۹۳۷ - رافائل تروخیو حاکم نظامی جمهوری دومینیکن، فرمان کشتار حدود ۲۰ هزار نفر از ساکنان هائیتی‌تبار در جمهوری دومینیکن را صادر کرد.

زادروزها

۱۴۵۲ - زادروز ریچارد سوم پادشاه انگلستان.
۱۴۵۳ - زادروز هیرونیموس بوش نقاش هلندی
۱۸۴۷ - زادروز پاول فون هیندنبورگ دومین رئیس‌جمهور آلمان
۱۸۵۲ - زادروز ویلیام رمزی شیمیدان اسکاتلندی، برندهٔ جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۰۴، کاشف گازهای نئون، آرگون، زنون، هلیوم و کریپتون
۱۸۶۹ - زادروز ماهاتما گاندی(در تصویر)، رهبر جنبش استقلال هند از استعمار امپراتوری بریتانیا
۱۹۰۴ - زادروز گراهام گرین رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، منتقد ادبی و سینمایی و نویسندهٔ پرکار داستان‌های کوتاه انگلیسی

درگذشت‌ها

۱۸۵۳ - درگذشت فرانسوا آراگو ریاضیدان، فیزیکدان، اخترشناس و سیاست‌مدار فرانسوی
۱۹۲۰ - درگذشت ماکس بروخ آهنگساز آلمانی
۱۹۲۷ - درگذشت سوانت آرنیوس شیمیدان سوئدی، برندهٔ جایزه نوبل شیمی ۱۹۰۳
۱۹۶۸ - درگذشت مارسل دوشان نقاش و مجسمه‌ساز فرانسوی
۱۹۷۳ - درگذشت پاوو نورمی دونده اهل کشور فنلاند
۱۹۸۵ - درگذشت راک هادسن بازیگر آمریکایی

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اکتبر – یادبودهای بیشتر…