Cattle
Fe (Bos taurus) də dabba kura, fatolan gənatəna, bovid ungulates do zauro dabba ro gənatəna. Sandidə sandima am zamanbe nowatawo suro subfamily Bovinaeben kuru sandima jiliwa alaube zauro tartəgənawo suro genus Bosben. Fe kamuye ngəladə sandiya cow lan bowotin, kamuwa ngəlaro walzanyidə sandiya heifers lan bowotin, konga ngəladə sandiya bulls lan bowotin, konga castrateddə sandiya steers au oxen bowotin, kuru dabbawa sənana jinsi indisoyedə calves lan bowotin.
Fe Taurine də zauro Europe lan tartəgəna kuru nasha Asia ye-a, America ye-a, Australia ye-a lan. Zebus də nguwusoro India lan tuwandin kuru nasha Asia ye-a, America ye-a, Australia ye-a lan tuwandin. Fewa Sangabedə nguwusoro cidiya Sahara Africaben təwandin. Jili adǝ, loktu laan jiliwa gade-gadero yakkata, kuru walta jiliwa 1,000 saminro yakkata.
Fesodə ngəwusoro da nankaro-a, kareya camlan təwandin-a, karawi nankaro-a rozayin. Namtǝ dabbawa gǝrjinben, sandiye carts-a kuru kareya kulobe-a gǝrzayin. Fe sodə dabbawa darajaaro gozana suro adin Hinduben, kuru nashawa cidi Indiabe laan sandiya cetə sharaye haramzəgəna. Jili sənana jili Zebu ganadə dabbawa fatobe ro gənatin.
Saa 10,500 kozənalan, fe taurinedə sandiya aurochs karaben fatoro kalakca dawu Anatoliaben, Levant-a Fəte Iran-aben. Lamar fatobero kalaktə gadeye wakazəna nasha Indian subcontinent yen, shi doni zebu suwudənadə. Fe miliyon 940 samin mbeji dunyalan saa 2022 lan. Fe baretədə shima kashi 7% gas greenhousebe dunyalan sutuluwin. Sandidə dabbawa fatobe buro salakyen genomenza kamilro tətandənadəye falnza.
Ilmu asalbǝ
[yasa | usullu yasa]Bayan gade: List kalma febe Kalima fe də sha Anglo-Norman catel lan gowotə (kalima Nasaraye kureye alamanna kine yeyi də’a falzəna, kərma də sha zaman kureye ro gotəna, nazəmu, au təlamma), [1] kəlanzəma Latin Medieval capitāle lan gowotə. Fe də ma'ananzə buro salak lan kare kəlanzəye, musamman maro dabba jilifi yayi, kare jireye də'a gadezəna (cidi də, suronzən dabba karaye au sənana kəlanza'a lezayinma alamanna kuiye so-sandiya nasha cidiye lan təladin).[2] Kalima də jili chattel ye (nasha kare’a kəlanzəye) kuru sha capital’a leyata nasha razəwu ye lan.[3][2] Kalima fedə Nasara kureye cū (ngəwu cȳ) lan kedo, Proto-Indo-European lan *gṓws (genitial *gwéws) 'dabba febe', cf. Təlam Faarsabe: gâv, təlam Sanskritbe: gó.[4] Suro kitawuwa Nasarabe kureyedən alamanna King James Version of the Bible yeyi, fedə maananzə dabbawa, deer'a gade, sandi karaye.[2]