Мазмұнға өту

The Economist

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
The Economist
Мамандануы

пәнаралық

Мерзімділік

аптасына бір рет

Тілі

ағылшын

Редакция мекен-жайы

Ұлыбритания

Бас редактор

Зэнни Минтон Беддоуз[1]

Құрылтайшылары

Джеймс Уилсон

Ел

 Ұлыбритания

Баспашы

The Economist Group

Құрылған уақыты

қыркүйек 1843

ISSN

0013-0613

Сайты

Журнал сайты

The Economist («Эко́номист» деп оқыл��ды) — ағылшын тіліндегі жаңалықтар бағытындағы апталық журнал (басылым өзін газет деп атайды). Британдық The Economist Group медиакомпаниясына тиесілі.

1843 жылғы қыркүйектен бері Ұлыбританияда жарық көреді. 2012 жылы таралымы 1,6 млн данадан асты, оның жартысынан көбі Солтүстік Америкада сатылды[2]. Жаһандық бағыт-бағдарына байланысты The Economist тек ағылшындық басылым ретінде қарастырылмайды.

Журналда негізінен саяси оқиғалар, халықаралық қатынастар, қаржы, экономика және бизнес жаңалықтары, сондай-ақ ғылым мен мәдениет тақырыптары қамтылады. Журнал редакциясы классикалық либерализм ұстанымдарын қолдайды.

1928 жылдан бері компания акцияларының жартысы Financial Times газетіне тиесілі, ал қалған жартысы тәуелсіз инвесторлардың иелігінде. Олардың көпшілігі компания қызметкерлері мен журнал тілшілері болып табылады.

Тарихы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

The Economist журналын британдық кәсіпкер және банкир Джеймс Уилсон 1843 жылы Астық заңдарының күшін жоюға ықпал ету мақсатында құрды.[3] 1843 жылғы 5 тамызда жасалған болашақ газет жоспарына редакторлар басылымда қамтуды көздеген 13 тақырып енгізілді.[4]

Журналдың негізін қалаушы Джеймс Уилсонның портреті. Сэр Джон Уилсон Гордонның жұмысы
  1. Күннің маңызды мәселелері еркін сауда қағидаттары тұрғысынан қарастырылатын бағдарламалық мақалалар.
  2. Практикалық, сауда, ауыл шаруашылығы немесе халықаралық мәселелерге, мысалы, шетелдік келісімдерге қатысты мақалалар.
  3. Практикалық тәжірибеге қолданылатын саяси экономияның негізгі қағидаттары туралы мақалалар (заңдар, бағалар, жалақы, жалдау ақысы, айырбас, кірістер мен салықтар мәселелері).
  4. Парламент есептері, әсіресе сауда, ауыл шаруашылығы және еркін сауда мәселелеріне баса назар аударылады.
  5. Еркін сауданы қолдайтын қоғамдық қозғалыстар туралы есептер.
  6. Сент-Джеймс сарайы, Үлкен Лондон, провинциялар, Шотландия және Ирландиядағы басты жаңалықтар.
  7. Саудаға қатысты мәселелер, мысалы, салық ережелеріндегі өзгерістер, нарықтың жағдайы мен келешегі, импорт пен экспорт, шетел жаңалықтары, өнеркәсіптік аудандардағы жағдай, маңызды жаңа механикалық жетілдірулер туралы хабарламалар.
  8. Ауыл шаруашылығы мәселелері, соның ішінде геология мен химияны қолдану; жаңа және жетілдірілген құралдар, егіннің жағдайы, нарықтар мен бағалар туралы хабарламалар.
  9. Отарлардан және шетелден келетін жаңалықтар, соның ішінде сауда, өндіріс, саяси және қаржылық өзгерістер туралы мәліметтер, сондай-ақ протекционизмнің зияны және еркін қарым-қатынас пен сауданың артықшылықтары туралы мақалалар.
  10. Жаңа заңдар туралы мақалалар, негізінен сауда, өндіріс және ауыл шаруашылығы үшін маңызды құқық салалары бойынша.
  11. Негізінен сауда, өндіріс және ауыл шаруашылығы туралы кітаптар, сондай-ақ саяси экономика, қаржы немесе салық салу жөніндегі барлық трактаттар.
  12. Негізгі тауарлардың бағалары мен статистикалық деректер.
  13. Оқырмандардың хаттары мен сауалдары.

1845 жылы Теміржол дүрбелеңі кезінде журнал атауын The Economist, Weekly Commercial Times, Bankers' Gazette, and Railway Monitor. A Political, Literary and General Newspaper деп өзгертті.[5]

Басылым логотипін 1959 жылы Рейнольдс Стоун әзірледі.[6]

2012 жылғы қаңтарда The Economist тек Қытайға арналған жаңа апталық бөлімді іске қосты. Бұл 1942 жылы АҚШ туралы бөлім енгізілгеннен бергі белгілі бір елге арналған алғашқы жаңа бөлім болды.[7]

Редакция ұстанымы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
The Economist журналының 1846 жылғы 16 мамырдағы санының мұқабасы

Журнал құрылған кезеңде «экономизм» термині қазіргі кезде экономикалық либерализм деп аталатын ұғымды білдірді. The Economist жалпы алғанда еркін сауданы, жаһандануды[8] және еркін иммиграцияны қолдайды. Басылым әдетте неолибералды журнал ретінде сипатталады, дегенмен кейде кейнсшілдік қағидаларын да қолдайды.[9] Бұрынғы редакторы Билл Эммоттың айтуынша, «The Economist философиясы әрдайым консервативті емес, либералды болды».[10] Карл Маркс The Economist басылымын «қаржы аристократиясының» «Еуропадағы органы» деп санаған.[11]

Журнал сондай-ақ әлеуметтік мәселелерді шешудің либералды тәсілдерін, соның ішінде біржынысты некені заңдастыруды[12], жеңіл есірткілерді заңдастыруды[13] қолдайды, АҚШ-тың қазіргі салық жүйесін сынға алады[14], сондай-ақ денсаулық сақтау мәселелерінде белгілі бір мемлекеттік реттеуді: қоғамдық орындарда темекі шегуге тыйым салуды[15] және балаларды ұрып жазалауға тыйым салуды қолдайды.[16] The Economist шетелдік жұмыс күшін пайдалану бағдарламасын тұрақты түрде қолдап келеді. Сондай-ақ The Economist атыс қаруын бақылау идеясын ұзақ уақыттан бері қолдайды.[17]

Басылым Лейбористік партияны (2005 жылғы сайлауда) және Консервативтік партияны (2010 жылғы сайлауда) қолдады.[18]

The Economist әртүрлі қайраткерлер мен тұтас елдерді жемқорлық немесе адал емес әрекеттер үшін жиі айыптайды. Мысалы, соңғы жылдары The Economist Дүниежүзілік банктің бұрынғы президенті Пол Вулфовицті, Италияның бұрынғы премьер-министрі Сильвио Берлускониді (ол журналды Ecommunist деп атаған[19]), Конго Демократиялық Республикасының марқұм президенті Лоран-Дезире Кабиланы, Зимбабве үкіметінің басшысы Роберт Мугабені және кейінгі кезеңде Аргентина президенті Кристина Фернандес де Киршнерді сынға алды.[20] The Economist сондай-ақ президент Билл Клинтонға импичмент жариялауға шақырды, ал кейінірек Абу-Грейб түрмесіндегі азаптаулар туралы ақпарат пайда болғаннан кейін Дональд Рамсфелдтің отставкаға кетуін талап етті.[21] Журнал бастапқыда АҚШ-тың Иракқа басып кіруін қолдағанымен, кейінірек операцияны сынға алды.[22] 2004 жылғы АҚШ президент сайлауында редакция Джон Керриді қолдады.[23] 2008 және 2012 жылғы сайлауларда редакция Барак Обаманы қолдады.[24]

Журнал стилі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Басылымда көптеген авторлық бағандар болғанымен,[25] The Economist мақалаларда бірыңғай редакциялық стильді ұстану тәжірибесін қалыптастырған. Сонымен қатар басылым авторлардың анонимдігін сақтайды, соның салдарынан мақалалардың басым бөлігін бір автор жазғандай әсер тууы мүмкін. Басылым стиліне ұстамды ирония мен тұжырымдардың дәлдігі тән.[26]

Мақалаларды оқу оқырманның классикалық экономиканың негізгі ұғымдарымен таныс болуын көздейді. Мысалы, журнал көрінбейтін қол, макроэкономика немесе сұраныс қисығы сияқты терминдерді түсіндірмейді және салыстырмалы артықшылық теориясын бірнеше сөзбен ғана түсіндіруі мүмкін. Алайда экономика туралы мақалалар оқырманнан арнайы білімді талап етпейді және білімді, бірақ осы саланың маманы емес оқырмандарға түсінікті болуға ұмтылады. The Economist әдетте француз тіліндегі қысқа мақал-мәтелдер мен сөз тіркестерін аудармайды.

The Economist мақалаларында тапқыр әзілдер жиі кездеседі; суреттердің астындағы жазуларда әзіл-оспақты каламбурлар да жиі қолданылады. Мұндай әзілдер кейде жұртшылық тарапынан әртүрлі қабылданады. Мысалы, ДСҰ-ның Канкундағы үкіметаралық конференциясына арналған 2003 жылғы 20 қыркүйектегі нөмірдің мұқабасында ортаңғы саусағын көрсетіп тұрған кактус бейнеленген.[27] Оқырмандардың пікірлері оң да, теріс те болды.[28]

Редакциялық анонимдік

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
The Economist редакциясының ғимараты

Журнал мақалаларына, әдетте, автордың аты-жөні қойылмайды. Бұл — басылымның бұрыннан қалыптасқан редакциялық дәстүрі: редактордың өз атымен қол қойылған мақаласы тек оның қызметінен кетуіне байланысты жарияланады. Материал авторлары тек кейбір жағдайларда ғана көрсетіледі: материалды белгілі тұлға дайындаған кезде, сондай-ақ The Economist журналистері жылдың үздік материалдарына шолу жасалатын арнайы шығарылым үшін арнайы баяндамалар (зерттеулер деп те аталады) әзірлеген жағдайда. Басылым сайтындағы блог жазбаларына автордың аты-жөнінің бас әріптері қойылады.[29]

Редакторлардың айтуынша, бұл қажет, өйткені «ұжымдық үн жекелеген журналистердің тұлғасынан маңыздырақ» және ол «бірлескен еңбекті» көрсетеді. Кө��теген мақалаларда авторлар өздерін «сіздің тілшіңіз» немесе «осы шолушы» деп атайды.[30]

Америкалық жазушы және журналист Майкл Льюис журналдағы анонимділікті сынға алып, оның авторлардың жастығы мен тәжірибесіздігін жасыру үшін қажет екенін мәлімдеді.[31]

2026 жылы журнал мобильді қосымшасы аясында өз тілшілері мен қызметкерлерінің қатысуымен ток-шоулар шығара бастады.[32]

Таралымы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

The Economist нөмірлері жұма күндері жарық көреді. Сайтта жаңа материалдар келесі нөмір жарық көрер алдында, бейсенбі күні кешке жарияланады.

1877 жылы газет таралымы 3700 дананы құрады. 1920 жылы ол 6000 данаға дейін өсті. 1945 жылдан кейін таралымы жылдам өсіп, 1970 жылға қарай 100 000 данаға жетті.[33] 2012 жылы оның таралымы шамамен 1,5 млн дананы құрады.

Барлық сатылымның шамамен жартысы (54%) АҚШ-тың үлесіне тиесілі, ал Ұлыбританиядағы сатылым жалпы көлемнің 14%-ын, құрлықтық Еуропада 19%-ын құрайды. Журнал жазылым арқылы да, газет дүңгіршектері арқылы да 200-ден астам елде сатылады. Журналдың америкалық оқырмандарының үштен екісінің жылдық табысы 100 мың АҚШ долларынан асады.[34]

2026 жылғы жағдай бойынша басылымның 1,3 млн жазылушысы болды.[32]

Ерекшеліктері

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Биг Мак индексінің визуализациясы

The Economist негізінен әлем жаңалықтарына, саясат пен бизнеске назар аударады, сондай-ақ ғылым мен техникаға, кітаптар мен өнерге арналған тұрақты бөлімдері бар. Шамамен екі аптада бір рет басылым белгілі бір тақырыпқа арналған егжей-тегжейлі есеп жариялайды: елдер мен өңірлер, бизнес, қаржы және экономика, ғылым мен техника және тағы басқа. Әр үш ай сайын Technology Quarterly (TQ) — ғылым мен техникадағы соңғы үрдістер мен өзгерістерге арналған арнайы бөлім жарияланады.

Мақала авторлары шектеулі көлемде барынша көп ақпарат қамту үшін ықшам әрі қатаң стильді қолданады.[35]

Басылымда экономикалық статистика бөлімі бар. Жұмыспен қамту статистикасы секілді кестелер апта сайын жарияланады. Бұл бөлім британдық апталық басылымдар арасында бірегей саналады, ал онда жарияланатын халықаралық статистика рейтингтерінің маңызы зор.[36] Сонымен қатар The Economist алғаш рет 1986 жылы жарияланған Биг Мак индексімен танымал. Ол валюталардың сатып алу қабілетін өлшеу үшін әртүрлі елдердегі гамбургер бағасын пайдаланады.[37]

Журналда атаулары қамтитын тақырыбын білдіретін бірнеше бөлім бар:

  • Лунь юй (Analects) (Қытай) — Конфуцийдің нақыл сөздер жинағының құрметіне аталған, 2012 жылғы ақпанда құрылған.
  • Баджот (Bagehot) (Ұлыбритания) — XIX ғасырдағы британдық конституциялық құқық маманы, экономист және The Economist басылымының алғашқы редакторларының бірі Уолтер Баджоттың есімімен аталған.
  • Карл Ұлы (Charlemagne) (Еуропа) — Франк империясының императоры Карл Ұлының құрметіне аталған.
  • Лексингтон (АҚШ) — Массачусетс штатындағы Лексингтон қаласының құрметіне аталған; бұл жерде Америка тәуелсіздігі үшін соғыс басталған.
  • Платан (Buttonwood) (Қаржы) — Уолл-стриттің алғашқы трейдерлері жиналған платан ағашының құрметіне аталған. 2006 жылғы қыркүйекке дейін бөлім тек сайтта қолжетімді болды, ал қазіргі уақытта баспа нұсқасына енгізілген.
  • Баньян (Азия) — баньян ағашының құрметіне аталған және Азияның әртүрлі мәселелері мен проблемаларына арналған.
  • Баобаб (Африка және Таяу Шығыс) — баобаб ағашының құрметіне аталған. Бұл баған 2010 жылғы шілдеде құрылып, Африка құрлығына қатысты мақалаларды қамтиды.
  • Бэббидж (Технологиялар) — өнертапқыш Чарльз Бэббидждің есімімен аталған; баған технологиялар мен ғылымға арналған.
  • Просперо (Кітаптар және өнер) — Уильям Шекспирдің «Дауыл» пьесасындағы кейіпкердің құрметіне аталған. Мұнда кітаптарға рецензиялар мен өнер мәселелері жөніндегі мақалалар жарияланады.
  • Ойындар теориясы (Game theory) (Спорт) — белгілі бір жағдайдағы нәтижелерді болжауды зерттейтін ойындар теориясының құрметіне аталған.
  • Шумпетер (Бизнес) — экономист Йозеф Шумпетердің есімімен аталған.

Мұқабалардағы шарадалар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Журнал мұқабаларындағы жыл сайынғы шарадалар Хольцманның сия дақтары әдістемесі немесе Роршах тесті тәрізді, бірақ кең аудиторияға арналған. Оларда әр адам өзі көргісі келген нәрсені көреді. Сарапшылар аудиторияның қоғамдық санасын талдау үшін оның жауаптарын зерттейді.[дереккөзі?]

Цензура

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

The Economist кейбір елдердің билігін сынаған материалдарына байланысты бірнеше рет шектеулерге тап болған. Басылым Сингапурдың билеуші Халық әрекеті партиясымен бірнеше рет дауға түскен; Сингапурда партия өкілдері басылымға қарсы жала жабу туралы сот істерінде жеңіске жеткен.[38]

The Economist, басқа да бірқатар басылымдар сияқты, Кашмир картасын бейнелеуіне байланысты Үндістанда цензураға ұшыраған. Үндістан шенеуніктері басылымдағы карталарды «дұрыс та, шынайы да емес» деп бағалаған. Журналдың кейбір нөмірлерінің таратылуы кешіктірілгенімен, олар сатылымнан алынбаған және оларға толық тыйым салынбаған.[39]

2006 жылғы 15 маусымда Иран Парсы шығанағы көрсетілген картаны жариялауына байланысты The Economist сатылымына тыйым салды. Картада шығанақ тек «Gulf» («Шығанақ») деп белгіленген еді; бұл атау Парсы шығанағының атауына қатысты Иран мен бірқатар араб мемлекеттері арасындағы даумен байланысты болды.[40]

Зимбабведе The Economist тілшісі Эндрю Мелдрум билеуші партия жақтастары бір әйелдің басын шапты деген хабарды жариялағаннан кейін жалған ақпарат таратты деген айыппен қамауға алынып, сотқа тартылды. Кейін бастапқы хабардың расталмағаны белгілі болды. Мелдрум сотта ақталды, ал кейінірек Зимбабведен депортацияланды.[41]

Акционерлері

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2026 жылғы наурызға дейін басылым акцияларының 26,9%-ы Ротшильдтер әулетіне тиесілі болды, кейін әулет бұл үлесті канадалық миллиардер Стивен Смитке сатты.[42][32]

Тағы қараңыз

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Executive Leadership (ағыл.). The Economist Group. Тексерілді, 29 тамыз 2026.
  2. ↑ 'Economist' Magazine Wins American Readers. NPR. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 маусым 2012. Тексерілді, 27 желтоқсан 2006.
  3. ↑ From the Corn Laws to Your Mailbox Мұрағатталған 12 маусымның 2010 жылы. , The MIT Press Log, 30 January 2007.
  4. ↑ «Prospectus» Мұрағатталған 18 қаңтардың 2016 жылы. . The Economist. 5 August 1843.
  5. ↑ «The many paradoxes of broadband» Мұрағатталған 29 шілденің 2013 жылы. . firstmonday.org. This scholarly paper was written in 1952.
  6. ↑ «About us» Мұрағатталған 24 наурыздың 2018 жылы.. The Economist.
  7. ↑ «The Economist Launches New China Section Мұрағатталған 1 ақпанның 2012 жылы.». Asian Media Journal.
  8. ↑ «Globalisation: The redistribution of hope» Мұрағатталған 22 сәуірдің 2011 жылы.. The Economist. 16 December 2010.
  9. ↑ George Monbiot (11 January 2005). «George Monbiot, Punitive — and it works» Мұрағатталған 18 қазанның 2017 жылы. . The Guardian.
  10. ↑ Emmot, Bill (8 December 2000). «Time for a referendum on the monarchy» Мұрағатталған 18 қазанның 2017 жылы. . Comment (London)
  11. ↑ Marx, Karl (1852). The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte Мұрағатталған 13 наурыздың 2013 жылы.
  12. ↑ «Let them wed» Мұрағатталған 23 маусымның 2013 жылы., cover article on 4 January 1996
  13. ↑ How to stop the drug wars Мұрағатталған 16 мамырдың 2016 жылы., cover article on 7 March 2009. The newspaper calls legalisation «the least bad solution».
  14. ↑ «Tax reform in America: A simple bare necessity» Мұрағатталған 25 мамырдың 2012 жылы. . The Economist.
  15. ↑ «Smoking and public health: Breathe easy» Мұрағатталған 21 ақпанның 2012 жылы. . The Economist. 10 June 2010.
  16. ↑ Spare The Rod, Say Some Мұрағатталған 8 тамыздың 2016 жылы. , The Economist, 31 May 2008
  17. ↑ «Lexington: Reflections on Virginia Tech Мұрағатталған 11 мамырдың 2011 жылы.» . The Economist. 8 April 2009.
  18. ↑ «The Economist backs the Conservatives» Мұрағатталған 18 қазанның 2017 жылы. , The Guardian (PA report), 29 April 2010
  19. ↑ «Report of Rome anti-war demo on Saturday 24th with photos» Мұрағатталған 11 ақпанның 2007 жылы.. Independent Media Center.
  20. ↑ «Cristina in the land of make believe» Мұрағатталған 6 шілденің 2008 жылы. . The Economist. 1 May 2008.
  21. ↑ «Resign Rumsfeld» Мұрағатталған 12 сәуірдің 2016 жылы. . The Economist. 6 May 2004.
  22. ↑ «Mugged by reality» Мұрағатталған 16 сәуірдің 2008 жылы. . The Economist. 22 March 2007.
  23. ↑ «The incompetent or the incoherent?» Мұрағатталған 12 сәуірдің 2016 жылы. . The Economist. 28 October 2004.
  24. ↑ «Our American Endorsement. Which one?» Мұрағатталған 14 қазанның 2017 жылы. . The Economist. 3 November 2012.
  25. ↑ «Style Guide» Мұрағатталған 7 ақпанның 2013 жылы.. The Economist.
  26. ↑ «The Economist — Tone» Мұрағатталған 11 наурыздың 2007 жылы. . The Economist.
  27. ↑ Обложка номера 20 сентября 2003 Мұрағатталған 21 ақпанның 2012 жылы., economist.com
  28. ↑ Letters: Pointing the Finger Мұрағатталған 16 сәуірдің 2008 жылы. , The Economist, 2 October 2003.
  29. ↑ «Why The Economist has no bylines | Hannibal and Me» Мұрағатталған 20 желтоқсанның 2008 жылы. . Andreaskluth.org. Retrieved 25 May 2012.
  30. ↑ «Economist Editor Micklethwait brings his global perspective to the Twin Cities» Мұрағатталған 5 шілденің 2008 жылы. . MinnPost.com. 29 April 2008.
  31. ↑ «The Economics of the Colonial Cringe: Pseudonomics and the Sneer on the Face of The Economist.» Мұрағатталған 26 мамырдың 2010 жылы. . Washington Post.
  32. 1 2 3 The Economist Is Putting Names (and Faces) to Its Magazine, The New-York Times (13 сәуір 2026).
  33. ↑ «About us» Мұрағатталған 24 наурыздың 2018 жылы. . The Economist.
  34. ↑ «'Economist' Magazine Wins American Readers» . Мұрағатталған 14 мамырдың 2012 жылы. NPR. 8 March 2006. Retrieved 27 December 2006.
  35. ↑ «The Economist style guide» Мұрағатталған 1 ақпанның 2012 жылы. . The Economist.
  36. ↑ Great expectations—the social sciences in Great Britain . Commission on the Social Sciences. 2004. p. 88. ISBN 978-0-7658-0849-3.
  37. ↑ Paul R. Krugman, Maurice Obstfeld (2009). International Economics . Pearson Education. p. 396. ISBN 978-0-321-55398-0.
  38. ↑ Inconvenient truths in Singapore Мұрағатталған 29 желтоқсанның 2006 жылы.. Asia Times.
  39. ↑ Censorship in India Мұрағатталған 3 наурыздың 2016 жылы.. // The Economist. — 7 December 2010.
  40. ↑ Iran bans The Economist over map Мұрағатталған 23 желтоқсанның 2011 жылы.. // The Jerusalem Post.
  41. ↑ Guardian and RFI correspondent risks two years in jail. Reporters Without Borders.
  42. ↑ «Who is Behind Wikileaks?»
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Economist&oldid=3658663» бетінен алынған